Onze laatste dag staat in het teken van de Turks Armeense grens. Heel vrolijk zou je daar niet van worden wanneer je je beseft dat heel veel, echt heel veel Armeniërs zijn vermoord door de Turken, zo’n 120 jaar geleden. Nog steeds zijn de betrekkingen tussen beide landen abominabel.
Toch zijn er tekenen van hoop. Laatst was er een belangrijke vergadering van Europese regeringsleiders in Jerevan, Armenië. Weliswaar was Erdogan daar niet, maar bij uitzondering wel een vice-premier. Niet lang geleden is het vliegverkeer hervat tussen Istanbul en Jerevan.
Op de grens van beide landen ligt een oude stad die langs de zijderoute lag. Ani. Wie met de trein naar Kars gaat moet naar Ani. Iedere toerist in Kars gaat naar Ani. Het zijn ruïnes, maar onder andere met Europes geld worden een paar gebouwen hersteld. De Armeense kerk van 1000 jaar oud is prachtig en is eigenlijk het enige gebouw dat nog staat. Tussen Turkije en Armenië lag hier een eeuwenoude brug. In het kader van de verbetering van de betrekkingen is besloten deze brug te herbouwen. Veel mensen zullen er niet overgaan. Maar het gaat om de symbolische waarde van deze brug in oude zijderoutes. En op een ongelofelijk mooie plek.
Wat van grotere betekenis is, is het herstel van de spoorlijn tussen Kars en Gjoemri, de tweede stad van Armenië. Wij waren bij Akyaka om de actuele stand waar te nemen. Akyaka is het meest noordoostelijke station in Turkije. Het station is rond 1900 gebouwd door de Russen.
Dat kun je aan de bouwstijl zien. Ik vermoed dat hier ook dezelfde spoorbreedte is gebruikt als in de Baltische staten en in Rusland. Ik kon dat niet checken. Het spoor loopt door over de grens naar Armenië. En nu komt het: Er zijn plannen om een ijzeren zijderoute te bouwen van Baku in Azerbeidzjan via Gjoemri naar Kars over dit traject. Wij zagen dat de eerste spoorbielzen al klaarliggen.
De grens werd nog zwaar bewaakt, maar deze bouw zou een enorme positieve impuls geven aan de betrekkingen tussen Turkije en Armenië. En de Russen staan dan buitenspel.
We gaan het zien. Eerst morgen naar huis.
24 mei 2026