Op zoek naar waarheid en schoonheid….

…. in Amsterdam op zomaar een zondagmorgen. Het is prachtig weer, wanneer we aankomen op Amsterdam Centraal. We moeten even doorlopen om om elf uur in de Dominicuskerk aan de Spuistraat te zijn. Dat lukt, omdat de toeristen nog niet wakker zijn. Vandaag is de eerste van drie vieringen in de kerk, waarin filosofie centraal staat. Agnes Grond vertelt over Vandana Shiva. In “De Groene” komt zij uitgebreid aan het woord. Voor en na haar verhaal klinken de klanken van Antoine Oomen, Tom Löwenthal en Bernard Huijbers. De kerk is best vol en ik ben geraakt door de sfeer, de taal en de muziek: op zoek naar waarheid.

Tegen kwart over twaalf zijn de toeristen wakker en banen we ons een weg door de wietlucht langs de coffeeshops naar de bakkerij van Isa Neijmeijer. Ik heb een boek van hem met recepten en bak regelmatig zijn brood na. Het is een eerlijke bakker een echte warme bakker, dagelijks vers op de Nieuwedijk. In de winkel kun je zo in de bakkerij kijken en aan een paar tafeltjes, die altijd vol zijn, kun je het lekkers proeven van wat daar gemaakt wordt. Zo moet het zijn bedoeld in de schepping.

We hobbelen verder door het centrum van Amsterdam over het Rokin, achter de beurs langs richting de Zeedijk. Eind jaren 70 kon je daar niet lopen, vanwege alle junks. Nu lijkt dit verboden terrein, wanneer je geen toerist wilt zijn. Gelukkig zijn we snel bij de Waag en lopen we over de Kloveniersburgwal. Daar heb ik goede herinneringen aan de periode dat ik vrijwilligerswerk deed bij de Regenboog. Op een bankje bij de Stopera aan de Amstel doe ik mijn middagdutje. Het weer is geweldig. Herschapen lopen we door naar het namen monument. Deze keer zoek ik de naam Bromet. Op Laura Bromet heb ik gestemd onlangs bij de Tweede Kamer verkiezingen. De naam Bromet komt voor in drie rijen. Bij de Portugese Synagoge zien we de extra beveiliging in verband met de herdenking van de Kristalnacht. We lopen door. Langs het gebouw van de Joodsche Raad komen we bij de Hermitage.

De Hermitage? Ja dat mag natuurlijk niet in deze tijd van oorlog met Rusland, dus heet het nu H’ART. De samenwerking met de Hermitage in St. Petersburg is gestopt vanwege de sancties en nu werken ze met andere musea samen. Vandaag is de tentoonstelling over het leven en werk van de Roemeense beeldhouwer Brancusi een samenwerking met Centre Pompidou in Parijs. Ik ben fan van Brancusi.

Toen ik net in Arnhem kwam wonen, kocht het Kröller Müller wat ik noem de steen van Brancusi. Het museum is bij ons in de achtertuin. Ik kan niet naar de Hoge Veluwe gaan of ik moet even naar het museum om de steen te zien. Het begin van de wereld, zoals Brancusi de steen heeft genoemd, is onbeschrijfelijk mooi.

9 november 2025

De linkse kerk

Ik raakte enigszins van slag door het artikel in Trouw over het boek van Syb Wynia, De linkse kerk. Ik ben vier jaar jonger dan Syb. Ik ken de omgeving waar Syb is opgegroeid. Tien jaar woonde ik in Sneek en vaak fietste ik langs en zeilde ik over de Oudegaster Brekken. Ik was ouderling in de gereformeerde kerk van Sneek en had discussie met de toenmalig, landelijk bekende, voorzitter van de kerkenraad. Met name over het IKV en de kruisraketten. Ik ben een vertegenwoordiger van de linkse kerk.

In Ommen waar ik geboren ben, was het vergelijkbaar met Sneek. Ik zat als enige met een button tegen kernwapens in de kerk en op de Kerst-In waagde ik het om een A4’tje tegen intensieve veehouderij op te hangen. Gelukkig hadden we de GJV, een discussiegroep gelieerd aan de kerk. Ik heb daar leren discussiëren en luisteren naar anderen. Ik kon daar ook mijn eigen scharrelei kwijt. Het waren intense tijden eind jaren 70, begin jaren 80.

Help de kernwapens de wereld uit, om te beginnen uit Nederland. Op het kerkplein op zaterdag stond een standje van de PPR over Ommen binnenstad autovrij. Inmiddels is het bijna zover. Op een mooie zaterdag ging ik met de bus naar Almelo om te demonstreren tegen de Ultracentrifuge fabriek, waar grondstoffen voor kernenergie werden gemaakt. Ik ging als een soort Günter Wallraff aan het werk bij Nijverdal ten Cate: met mijn Heao diploma de fabriek in om te kijken hoe het leven zich daar afspeelde. Mannen vertelden mij hoe het daar in de jaren 40 en 50 was. Hard werken en weinig geld verdienen. Soms nog net geen kinderarbeid. Eerder wel natuurlijk…

Op een dag kwam de teamleider, de chef, bij me of ik Pakistanen wilde rondleiden in de fabriek, want ik kon immers Engels. Pas jaren later begreep ik wat die Pakistanen kwamen doen. In het kader van een industrieel uitwisselingsprogramma hadden Pakistanen interesse in Twente. Ze wilden namelijk weten hoe de UCN het deed in Almelo. Dat ze daarvoor ook iemand naar een blekerij in Nijverdal moesten sturen was bijzaak. Ik had een leuke ochtend en leerde hoe het werkt: je leidt af en pakt ongezien de informatie die je wilt hebben.

Waarom was ik lid van Syb Wynia’s linkse kerk? Bij ons thuis werd altijd over politiek gepraat. Mijn moeder was penningmeester van de plaatselijke afdeling van de ARP, een voorloper van het CDA. Haar broer was van 1946 tot in de jaren 70 wethouder van de gemeente Ommen. Hij heeft veel sociale voorzieningen opgezet, zoals een bejaardencentrum en het werkvoorzieningsschap. Hij was een sociale man, die mensen recht in de ogen keek en hen hielp wanneer dat nodig was. Hij was ook voor de zondagsrust, een thema in de begintijd van de opening van de samenleving: het begin van het einde van de verzuiling. Voor het zwembad, maar tegen zwemmen op zondag. Altijd ging het over politiek bij ons thuis, over de ARP van Hans de Boer, over Aantjes, over de dissidenten, over prins Bernhards Lockheedaffaire en noem maar op. Uiteraard stonden Trouw en de NCRV op het dagelijkse menu.

Zou mijn moeder nu nog hebben geleefd, dan weet ik (bijna) zeker hoe ze tegenover de rol van de overheid in het toeslagenschandaal zou hebben gestaan.

Ik voel me verbonden met de linkse kerk van Syb. Uit de kerk die in de oorlog vaak aan de goede kant stond, in de jaren vijftig en zestig verantwoording nam voor de wederopbouw van de samenleving, in de jaren zeventig en tachtig, ondanks alles, toch koos voor meer bescherming van moeder aarde en onverantwoorde keuzes in de bewapeningswedloop. En dat zeg ik ook nu Poetin in Oekraïne zijn ware aard laat zien.

8 juni 2022

NB.: foto Rob Bogaerts, Nationaal Archief, Anefo