Ook al ben ik van GroenLinks, je weet wel die partij die zo extreem is dat de VVD er niet mee wil regeren, ik ben wel blij met dit kabinet. De toon is beter, ze willen wat samen doen en de accenten zijn iets minder rechts. Veel slechter dan het vorige kabinet kon ook niet. Toch valt er nog wel wat te halen voor GroenLinks PvdA als het gaat om de sociale zekerheid en de zorg. Ik verbaas me vaak over de discussies die plaatsvinden over de zorg naar aanleiding van zo’n regeerakkoord. Ik wil er hier drie bespreken:
1. Het effect van de eigen bijdrage in de zorg.
2. Het effect van de vergrijzing op de zorgkosten.
3. Het effect van de ontwikkeling van geneesmiddelen op de kosten van de zorg.
De discussie over de eigen bijdrage in de zorg is geen discussie over zorg. Het gaat over inkomenspolitiek. De zorgkosten moeten toch worden betaald. Dat kan deels door een eigen bijdrage en voor de rest wordt dat veelal betaald middels een percentage op het inkomen. Voor de lage inkomens is de eigen bijdrage een veel hoger deel van het inkomen dan voor de hoge inkomens. Het gaat immers om een vast bedrag per jaar. Het kost veel administratieve rompslomp bij de verzekeraars. Of de eigen bijdrage effect heeft op de zorgkosten is zeer de vraag. Als je ziek bent, dan ga je naar de dokter, wat het ook kost. Mijn voorstel is het loskoppelen van de eigen bijdrage van de zorgdiscussie en overbrengen naar sociale zaken en de inkomensplaatjes. Scheelt een boel ruis.
Het effect van de vergrijzing op de zorgkosten is anders dan wordt bedacht. Natuurlijk worden mensen ouder, leven ze langer, waardoor ze langer zorg nodig hebben. Ze betalen ook langer premie. Het effect is echter anders. Een mens gebruikt veel zorg in het eerste levensjaar. Bij de geboorte en het jaar daarna is vaak veel specialistische zorg nodig. Ook bij de ontwikkeling van een kind. Daarna volgt een lange periode van een lage zorgconsumptie. Immers, je leeft, bent gezond, doet dingen en gaat maar door. Totdat je oud bent. Dan nemen de problemen toe. De laatste tien jaar van je leven kost je de samenleving veel geld. Heel veel geld. Het effect van het ouder worden is niet dat die periode van tien jaar langer wordt. Nee, het effect van de vergrijzing is dat de periode dat je gezond bent en meebetaalt aan al die zorgkosten langer wordt. Met andere woorden: vergrijzing heeft veel minder effect dan we vaak aannemen.
Het effect van geneesmiddelen op de totale zorgkosten is gigantisch. Jaarlijks nemen de kosten van geneesmiddelen met een miljard euro toe. Het percentage ten opzichte van de totale medisch specialistische zorg neemt toe van 3,8% in 2019 naar 7,5% in 2024. (Bron: NZA https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_802735_22/1/) Dat zijn gigantische bedragen en veel groter dan welk effect van de eigen bijdrage dan ook.
Kortom: De eigen bijdrage is een VVD programmapunt: belast de armen en laat de rijken met rust, de vergrijzing is een argument dat veel minder vaak gebruikt moet worden, omdat het effect veel kleiner is dan gedacht en tenslotte: richt de focus op de dure geneesmiddelen. Daar valt nog veel onderzoek te doen naar gebruik. Zo kan er meer onderzoek gedaan worden naar differentiatie van de medicatie bij patiënten. Dat levert geld op, leerde ik in de praktijk.
31 januari 2026